در این مطلب به زبان ساده، پدیده‌هایی مرتبط با فیزیک نور را بررسی می‌کنیم که تاثیر زیادی بر کیفیت تصور، هنگامی عکاسی با گشودگی‌های متفاوت دیافراگم می‌گذارد.

تقریبا تمامی افرادی که دوریبن DSLR و توانایی کار با تنظیمات دستی را آزمایش کرده‌اند، متوجه موضوح جالبی در زمینه وضوح پیسکل‌های عکس در عددهای مختلف دیافراگم شده‌اند. این شرایط، وضوح نهایی تصویر را تحت تاثیر قرار می‌دهد. چنانچه بخواهید عکس را در اندازه بزرگ چاپ کنید یا آنرا برش بزنید تا کادر کوچک‌تری داشته باشید، وضوح تصویر تاثیر بیشتری بر کیفیت نهایی خواهد داشت.

نکته جالب در رابطه با نسبت بین وضوح تصویر و عدد دیافراگم، ثبت بهترین نتیجه در F8 تا F13 است. معمولا تمامی لنزها، بیشترین شارپنس تصویر را در F8 فراهم می‌کنند که حالتی میانی بین بسته‌ترین و بازترین دهانه دیافراگم است. طبیعتا، لنزها از نظر قابلیت کار در کمترین عدد دیافراگم (بازترین گشودگی) متفاوت هستند. مثلا یک لنز F2.8 و لنزی دیگر F4 را به عنوان بازترین گشودگی دیافراگم فراهم می‌کند که بستگی به عوامل مختلف در ساختار عدسی‌ها دارد؛ اما با این شرایط هم، عموما F8 تا F13 بالاترین وضوح را ارائه خواهد کرد.

انحرافات رنگی یا کروماتیک ابرِیشِن

ابتدا به پاسخ این سوال می‌پردازیم که چرا شارپنس در کم‌ترین عدد دیافراگم (مثلا F1.4) که بازترین دهانه لنز است، بهترین نتیجه را نمی‌دهد و هنگام عکاسی با عدد میانی (F8)، وضوح تصویر افزایش پیدا می‌کند. دلیل این شرایط، وجود انحرافات رنگی (Chromatic Aberration) است. وقتی دهانه دیافراگم بسیار باز باشد (مثل F1.4 تا F4)، اشعه‌های بیشتری از نور با رنگ‌های متنوع به سمت سنسور می‌رود که تداخل آن‌ها با یکدیگر موجب انحرافات رنگی می‌شود.Chromatic Aberration

چنین حالتی را می‌توانید در حاشیه ناحیه‌ای از تصویر که در مرز بین منطقه تاریک و روشن قرار دارد، با ترکیبی از رنگ‌های مختلف ببینید. مثلا در یک پرتره با F1.4، حاشیه صورت و پس‌زمینه (بک‌گراند) پیکسل‌های رنگی و ناواضح دارد که به دلیل پدید کروماتیک ابریشن به‌وجود آمده است. این پدیده در حالت عادی، خصوصا برای عکس‌هایی با F2.8 تا F8 چندان محسوس نیست؛ اما وجود دارد.

انکسار یا دیفرکشن

پس متوجه شدیم مزیت عکاسی در F8 نسبت به F1.4 مرتبط با کاهش انحرافات رنگی است که افزایش وضوح تصویر را فراهم می‌کند. حال به سراغ وجه دیگر ماجرا می‌رویم که کاهش وضوح تصویر از F11 تا F22 را موجب می‌شود. عامل این شرایط، انکسار (Diffraction) است.

انکسار یا دیفرکشن نیز، برای لنزهای مختلف با فناوری متفاوت در طراحی و عدسی‌ها، عملکرد مشابه ندارد. طبیعتا لنزهای گران‌قیمت با المان‌های پیچیده، می‌توانند انکسار را حتی در دیافراگم‌های بسته مثل F22 به‌خوبی کاهش دهند؛ اما در حالت کلی، انکسار (شکست خطوط نور) با افزایش عدد دیافراگم و بسته‌شدن ورودی نور، بیشتر می‌شود و شارپنس تصویر را کاهش می‌دهد.lens Diffraction انکسار نور لنز

مطابق شکل بالا، هنگامی که گشودگی دیافراگم کم باشد، اشعه‌های نوری که در حال حرکت به سمت حسگر هستند نیز، کاهش پیدا می‌کنند. پس طبیعتا نقاط دورتر از مرکز حسگر، نور کمتر (اطلاعات کمتر) دریافت خواهند کرد که در نتیجه آن، وضوح تصویر را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

لنز خود را بشناسید

برای شما به عنوان عکاس، شناخت نقاط ضعف و قوت تجهیزات عکاسی اهمیت دارد. مثلا استفاده از F8 برای ثبت بهترین وضوح تصویر، قاعده‌ای کلی است که برای لنزهای مختلف، تفاوت خواهد شد. به همین دلیل، بهتر است در یک محیط استاندارد، عکس‌هایی با تنظیمات متنوع از نظر گشودگی دیافراگم (عدد F)  بگیرید تا ضمن مقایسه آنها، بهترین حالت را پیدا کنید. the-digital-picture.com

سایت‌های مخصوص تست و بررسی تجهیزات عکاسی، مثل The-Digital-Picture.com انواع لنزها و دوربین‌ها را در شرایط مختلف آزمایش می‌کنند. مراجعه به این منابع می‌تواند در کوتاه‌ترین زمان، نقاط ضعف و قوت یک لنز در دیافراگم‌های متفاوت را نشان دهد؛ ضمن اینکه امکان مقایسه محصولات مشابه را هم فراهم می‌کند.